تست اچ آی وی چیست؟

تست HIV آزمایشی است که معمولا بروی نمونه خون انجام میگرد تا وجود و یا عدم وجود ویروس HIV را در بدن فرد مشخص کند. بنابراین نتیجه این تست با ابتلای فرد به بیماری ایدز تفاوت داد. ممکن است فردی HIV مثبت باشد اما کماکان بدن وی علایم بالینی بیماری ایدز را بروز نداده باشد.

فواید انجام تست اچ آی وی (HIV test):

  1. فرد از آلوده بودن خود به ویروس HIV آگاه گشته و شیوه زندگی خود را تغییر میدهد تا با اجتناب از رفتارهای پرخطر جنسی و یا تزریق مواد مخدر با سوزن و سرنگ مشترک از گسترش عفونت به دیگران جلوگیری کند. همچنین فرد دیگر نمیتواند خون، فراورده های خونی و یا اعضاء بدن خود را اهدا کند.

  2. تشخیص زودهنگام این بیماری درمان دارویی زود هنگام را در پی خواهد داشت که سرعت پیشرفت بیماری را کاهش داده و طول عمر بیمار را افزایش میدهد.

  3. فرد پس از اینکه از آلوده بودن خود مطلع گشت با آگاه ساختن شرکای جنسی فعلی و پیشین خود و افرادی که با آنها از سوزن و سرنگ مشترک حین تزریق مواد مخدر استفاده میکرده، احتمال آلوده بودن این افراد را به آنان هشدار داده و همچنین از گسترش بیشتر بیماری جلوگیری بعمل می آورد.

  4. زنان باردار در صورت مثبت بودن تستشان میتوانند با دریافت داروهای ویژه ای احتمال تولد نوزاد آلوده به ویروس را کاهش دهند.

  5. کاهش نگرانی و اضطراب از آلوده بودن فرد پس از نتیجه منفی آزمایش. البته این گفته همیشه درست نیست، چرا که متاسفانه به علت ناتوانی آزمایشات برای ردیابی ویروس در این مرحله، ممکن است فرد پس از آلوده شدن به ویروس HIV و انجام آزمایش مربوطه، باز هم جواب آزمایش وی منفی باشد! یعنی در حقیقت فرد آلوده بوده ولی جواب آزمایش فرد را سالم گزارش میکند.

به مدت زمانی که از زمان آلوده شدن فرد با ویروس تا زمان ایجاد آنتی بادی های (پاد زهر) قابل ردیابی وجود دارد، دوران پنجره (window period) گفته میشود. این دوران حدود 3 تا 6 هفته یا کمی بیشتر طول میکشد. به زبان علمی تر، هر نوع تستی که مکانیزم آن بر پایه ردیابی آنتی بادی در خون باشد (ELISA، Rapid tests و Western Blot) ممکن است نتیجه false negative یا منفی کاذب گزارش کند.

پس از ورود ویروس HIV به بدن، سیستم ایمنی بدن ویروس را شناسایی کرده و آنتی بادی (پادتن) ویژه آن را تولید میکند. پادتن (آنتی بادی) نوعی پروتئین خاص دفاعی در واکنش بدن به عفونت میباشد و به منظور مبارزه و نابود کردن عامل بیماری تولید میگردد.

پس از آلوده شدن، آنتی بادی ها در حدود 3 هفته بعد تولید شده و 3 تا 6 هفته پس از آلودگی توسط تست های معمول قابل ردیابی هستند. پس به این دوران 3 تا 6 هفته گی (از زمان آلوده شدن ی زمان جواب نتیجه مثبت)، دوران پنجره میگویند، اما پس از گذشت 3 ماه در خون 99 درصد افراد آلوده و در عده معدودی نیز تا 6 ماه بعد آنتی بادی ها قابل شناسایی هستند. به یاد داشته باشید فرد در این دوران نیز ناقل بیماری بوده و پتانسیل آلوده سازی دیگران را داراست.

نکته: بنابراین 3 هفته پس از رابطه جنسی پر خطر و دیگر موارد مشکوک، فورا تست HIV  را انجام دهید و در صورت منفی بودن تست، حتما 3 ماه بعد مجددا این تست را تکرار کنید و برای اطمینان 100 درصد نیز 6 ماه بعد از رابطه پر خطر تست را مجددا تکرار فرمائید.

 چه افرادی تست اچ آی وی را انجام دهند؟

1. افرادی که شریک جنسی متعدد دارند و یا رابطه جنسی حفاظت نشده (با افراد غریبه، یا شریک جنسی ای که خود شرکای جنسی متعدد داشته و یا نسبت به وی اعتماد و شناخت کافی ندارند) داشته اند.

2. افرادی که مبتلا به بیماریهای آمیزشی (STD، Sexual Transmitted Disease) مانند سفلیس و سوزاک هستند.

3. معتادان تزریقی و افرادی که برای تزریق از سر سوزن و سرنگ مشترک استفاده کرده یا میکنند.

4. افرادی که در محیط کار خود با خون یا مایعات بدن سرو کار دارند مانند پزشکان، دندانپزشکان، پرستاران، تکنیسینهای آزمایشگاه، تکنیسینهای پروتز و لابراتوار دندانپزشکی و ...

5. افراد مبتلا به هموفیلی و سل.

6. بیماران مبتلا به هپاتیت و بیمارانی که دیالیز شده و یا شانت عروقی دارند.

7. افرادی که با سوزن های آلوده اقدام به خالکوبی، آکوپانچر (تب سوزنی) و یا سوراخ کردن گوش، بینی، زبان، لبها و ... کرده اند.

8. نوزادانی که مادرانشان مبتلا به HIV هستند.

9. افرادی که پیش از سال 1985 میلادی خون و یا فرآورده های خونی دریافت کرده اند. امروزه احتمال آلودگی بیماران از طریق انتقال خون (دریافت خون آلوده) بدلیل انجام آزمایش روی خونهای اهدایی بسیار اندک گشته است.

10.  همجنس بازان و افرادی که مورد تجاوز و سوء استفاده جنسی قرار گرفته اند. 

شیوه های انجام تست:

1. با شناسایی و ردیابی آنتی بادی ویژه ویروس در نمونه خون. (تست های الایزا و وسترن بلاتElisa & Western Blot ).

2. با شناسایی آنتی ژن ویروس: آنتی ژن P₂₄ و RNA-PCR وDNA-PCR .

3. تست بزاق دهان: مانند مورد نخست و مراحل آن مانند نمونه گیری خون است اما گرانقیمت تر بوده و دقت کمتری دارد.

4. کیت های تست فوری. توصیه میکنم زیاد به جواب این کیت ها اعتماد نکنید چرا که اینگونه کیت ها به هیچ وجه قابل اطمینان نمیباشند.                     

تست آنتی بادی HIV دو مرحله دارد:

A)  تست غربالگری: این تست ELISA (Enzyme-Linked Immunoabsorbent Assay) نام دارد. اساس این تست در ردیابی آنتی بادی ساخته شده در سیستم ایمنی بدن برای مقابله با ویروس HIV میباشد. هرگاه نتیجه این تست دو بار مثبت اعلام گردد، مرحله دوم تست انجام میپذیرد. تست الایزا به عنوان تست مقدماتی غربالگری افراد برای ابتلا به HIV کاربرد دارد (preliminary HIV screening test).

B)  تست تاییدی: این تست Western Blot نام دارد. بطور بسیار خلاصه و کلی، اساس این تست ژل - الکتروفورز پروتئین های موجود در خون و مقایسه آن با نمونه های آلوده و سالم شاهد میباشد. این تست وجود IgG برعلیه چند نوع پروتئین ویروسی را بررسی میکند.

تست وسترن بلات نسبت به تست الایزا دقت بیشتری دارد اما هزینه و مدت زمان بیشتری برای حصول جواب از معایب آن میباشد. پس از اینکه 2 بار تست الایزا و متعاقب آن یک بار تست وسترن بلات مثبت گزارش شد، فرد بطور قطع آلوده به ویروس اچ آی وی میباشد. دوستان عزیز برای مطالعه بیشتر در مورد HIV ELISA/Western blot میتوانید به این لینک مراجعه فرمائید.

(http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003538.htm)

تست آنتی ژنهای ویرس:

A)  تست آنتی ژن: P₂₄ پروتئین ویژه ویروس HIV میباشد. این تست یک تا 4 هفته بعد از ورود ویروس به بدن مثبت میگردد. هنگامی که آنتی بادی ها توسط بدن ساخته شوند این آنتی ژن حذف شده و در نتیجه دیگر قابل شناسایی نیست. این تست برای تشخیص زود هنگام ویروس اچ آی وی صورت میگیرد.

B)  تست میزان ویروس: این تست PCR (polymerase chain reaction) نام دارد. در این تست میزان HIV در خون مستقیما سنجیده میگردد. در واقع ژن ویروس (DNA-RNA) را در خون شناسایی میکند. همچنین این تست میزان فعال بودن ویروس HIV را در بدن مشخص میسازد. این تست بسیار پر هزینه بوده برای کسانی توصیه میشود که از ابتلای خود به این ویروس مطمئن شده باشند و حال با سنجش میزان فعالیت ویروس، درمان دارویی متناسب برای بیمار تجویز گردد.

چند نکته و توصیه

1. در بدن نوزادان تا 18 ماهگی آنتی بادی مادر (مادر آلوده) وجود خواهد داشت. بنابراین برای تشخیص آلودگی نوزاد میبایست از روش DNA-PCR استفاده شود.

2. افرادی که از کورتیکواستروئیدها استفاده میکنند ممکن است نتیجه تست آنان به صورت کاذب (مثبت یا منفی) گزارش گردد.

3. تنها راه تشخیص آلوده بودن فرد انجام تست اچ آی وی در آزمایشگاههای معتبر میباشد و نه از روی علایم بالینی و ظاهری. اگرچه ایدز در بعضی نقاط بدن بعضی تظاهرات خاص خود را دارد، ولی با این حال این علائم ارزش تشخیصی ندارند.

4. معمولا تماس با پوست آلوده یا مایعات و ترشحات بدن مثل منی، خون و ترشحات مهبلی عامل انتشار عفونتهای آمیزشی است. بسیاری از این بیماریهای آمیزشی ناراحت کننده اند اما بعضی مانند بیماری ایدز (ویروس نقص ایمنی انسانی) حیات را به مخاطره می اندازند. اما خوشبختانه در مورد ویروس HIV، احتمال انتقال ویروس از طریق نزدیکی نامطمئن جنسی به نسبت سایر بیماری های مقاربتی بسیار پایین تر است. با این حال اقدامات ساده ای وجود دارند که برای مراقبت از خود میتوانید انجام دهید.

5. ویروس ایدز از طریق کارهای روزمره و زندگی معمول منتقل نمی شود. این ویروس از طریق نیش پشه، عطسه و سرفه کردن، استخر و مکانهای عمومی، بوسه زدن، در آغوش گرفتن، خوابیدن مجاور فرد آلوده و یا دست دادن منتقل نمی گردد. البته ممکن است از طریق نشستن ترشحات مستقیم بزاق فرد آلوده در چشم یا زخم (هرچند مختصر حتی خراش) ویروس به بدن فرد سالم راه پیدا کند. (عامل تهدید کننده سلامت دندانپزشکان).

6. راه های انتقال ویروس ایدز 4 مورد است: اول از طریق تزریق با سر سوزن و سرنگ آلوده که این مورد در کشور ما شایعترین روش انتقال بوده و شیوع آن در زندانها زیاد است. (یا برش و تماس با خون هر وسیله تیز و برنده آلوده). دوم از طریق مادر آلوده باردار به جنین خود. سوم از طریق رابطه جنسی مستقیم با فرد آلوده و راه چهارم از طریق انتقال خون و دریافت خون آلوده.

7. اول دسامبر هر سال (1st December) به عنوان روز جهانی ایدز انتخاب شده است. علامت حمایت از بیماران ایدزی، روبان قرمز (red ribbon) است!

دوستان عزیز برای مطالعه بیشتر به لینکهای زیر مراجعه فرمائید، همچنین از لینکهای زیر در نگارش متن بالا استفاده شده است.

http://www.health24.com/medical/Condition_centres/777-792-814.asp

http://www.worldaidsday.org/help_wear_red_ribbon.asp

http://stauarchiv.ch/index.php?q=aHR0cDovL3d3dy5zZmFmLm9yZy9haWRzMTAxL2hpdl90ZXN0aW5nLmh0bWw%3D&hl=3cd

http://tehrankids.com/health/

http://aids.about.com/cs/hivtesting/qt/testfaq.htm

http://www.thewellproject.org/en_US/

                                                                      با تشکر - شهیدی