تا حالا شده که هیچوقت به تاریخچه ساخت یا روند تکاملی وسایل ساده و کابردی که هر روز ازشون استفاده میکنین فکر کرده باشین؟! شده که فکر کنین فلان وسیله که دارین ازش استفاده میکنین قبلا چه شکلی بوده و در آینده شاید چه شکلی باشه؟ (یعنی تکامل اختراع!). مثلا در مورد همین مسواک! شاید خیلی ساده و پیش پا افتاده بنظر بیاد ولی یه روند تکاملی رو طی کرده تا به شکل امروزی در اومده و هنوز هم داره شکلهای تازه ای بخودش میگیره. خوب، در هر صورت در این مقاله بطور خلاصه تاریخچه یکی از مهمترین (به جرات میشه گفت مهمترین) وسائل کمک بهداشتی دهان و دندان یعنی مسواک رو با هم مطالعه میکنیم.

در یافته های باستانشناسی، وسائل و ابزارهای متعدی (با قدمتی بسیار تاریخی) بمنظور رعایت بهداشت دهان و دندان بچشم میخورد.  باستان‌شناسان در حفاری‌های خود ابزار و وسایل متفاوتی را یافته‌اند که از آنها به عنوان وسیله ای برای تمییز کردن دندان در تمدن‌های مختلف بشری استفاده می‌شد. چوب هایی همانند خلال دندان، الیاف گیاهان، شاخه‌ یا ریشه‌های باریک درختان، پر پرندگان، استخوان‌های کوچک حیوانات و خارهای جوجه‌ تیغی از آن جمله هستند. اینطور بنظر میرسد که مسواک برای اولین بار در اواخر قرن 14 میلادی در چین ابداء شد. در آن مسواک اولیه از موهای محکم یال گراز که به یک چوب بامبو متصل شده بود استفاده میشد. در کشورهای اسلامی، چوب مسواک (miswak) در میان مسلمانان بسیار رایج بوده است (شکل زیر).

برای ساختن این مسواک‌های چوبی، از شاخه‌ها و ریشه‌های باریک درخت مسواک یا سالوادورا پرسیکا (Salvadora persica)  که خواص ضد عفونی و تمیزکنندگی داشته‌اند، استفاده می‌شده است. سائیدن گچ ،آهک و جوش شیرین (بی کربنات سدیم) بر دندان‌ها نیز رایج بوده است.

 اولین بار در سال 1780 در انگلیس ویلیام آدیس (William Addis) مسواک دارای الیاف را بصورت تولید انبوه تولید کرد. شاید جالب باشد که بدانید ایده ساخت این نوع مسواک در زندان و در دوران سپری کردن جریمه به جرم آشوب و اغتشاش به ذهن وی رسید. او تارهای نخی را که از نگهبان گرفته بود داخل سوراخهای یک تکه استخوان فرو کرد و با چسب آنها را چسباند! بدین ترتیب سالها بعد ثروت زیادی بدست آورد (خوب شد توی زندان ایدزی نشد!).  ولی ایده اولین مسواک به شکل امروزی توسط آقای وادسورف آمریکایی (H. N. Wadsworth) مطرح شد. دسته این مسواک‌های اولیه از استخوان حیوانات و الیاف آن از جنس موهای گراز بود. تارهای طبیعی بعدها توسط الیاف مصنوعی نایلون در 1938 جایگزین شدند. یعنی چیزی حدود 70 سال پیش! اولین مسواک برقی هم بنام بوروکسو دنت (Broxodent)  توسط یک شرکت آمریکایی ابداع و در سال 1959 به تأیید انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) رسید.

در ابتدای سال 2003، مسواک به عنوان اولین ابتکاری شناخته شد که آمریکاییها بدون آن قادر به زندگی نخواهند بود! یعنی رتبه ای بالاتر و درجه ای مهمتر از اوتوموبیل، کامپیوتر، تلفن همراه و مایکروفر بدست آورد! (بر اساس رتبه بندی Lemelson-MIT).

به نظر شما توی ایران چی؟! مسواک رتبه چندم رو میتونه از نظر اهمیت تو زندگی ما داشته باشه؟!...

                                                                                        شهیدی

http://en.wikipedia.org/wiki/Salvadora_persica

http://en.wikipedia.org/wiki/Tooth_brush